<p>इलाम &mdash; हिउँद याममा चियाको मुना नपलाए&nbsp;पनि कृषकले फुर्सद पाएका छैनन् । बर्खाभरि हरियो चियापत्ती टिपेर कारखानामा बेच्नमा व्यस्त कृषक आ&ndash;आफ्नो बगान काटछाँट गर्नाले बेफुर्सदिला बनेका हुन् ।&nbsp;</p>
<div class="image landscape">
<figure><img class="image-9466766" src="https://assets-cdn-npb.kantipurdaily.com/uploads/source/news/kantipur/2019/money-finance/1-11021-1-chiya-cutting-1222019041033-1000x0.jpg" alt="" /></figure>
</div>
<div class="kan_daily-ad topAd">&nbsp;</div>
<div>श्रमिकको अभाव भएकाले कृषकले आफैं काटछाँट गर्ने गरेका छन् । चैतदेखि कात्तिकसम्म चिया टिपाइसकिएपछि तुरुन्त काँटछाँट थाल्नुपर्ने कृषक बताउँछन् । &lsquo;बर्सेनि बगानमा गर्नुपर्ने यो अनिवार्य काम हो,&rsquo; अन्तुका लक्ष्मण गौतमले भने, &lsquo;सबैलाई उस्तै चटारो हुने भएपछि कृषक आफैंले काम नगरी विकल्प छैन ।&rsquo;
<div>धेरै उत्पादन गर्न र बगानको आकार मिलाउन पनि चियाको कटिङ अनिवार्य छ । चियालाई विभिन्न चरणमा काटछाँट गरिन्छ । कृषकले चिया टिपाइसकिएपछि हल्का ढंगले हरेक वर्ष काटछाँट गर्छन् । &lsquo;हरेक ३ वर्षमा चियालाई डिप कटिङ गर्नुपर्छ,&rsquo; गौतमले भने, &lsquo;जमिनको सतहदेखि १२ देखि १४ इन्चसम्म यो कटाइ गर्नुपर्छ ।&rsquo; चिया प्राविधिकका अनुसार चिया रोपेको १५ वर्षको हाराहारीमा जमिनको सतहबाट ६ सेन्टिमिटरमा अर्कोकटाइ हुन्छ ।
<div>कृषकस्तरबाट खुलेका अधिकांश बगानको उमेर १५ वर्षभन्दा कम भएकाले थोरै बगानमा मात्र यस्तो कटाइ हुने गरेको छ । पुरानो बगान ठूलो भएका कृषकले प्लग छुट्याएर यो क्रमलाई निरन्तरता दिने गरेका छन् ।
<div>&lsquo;चियामा काम गर्ने श्रमिक पाउनै मुस्किल भएकाले समस्या हुने गरेको छ,&rsquo; अन्तुकै कृषक केशव घिमिरेले भने, &lsquo;समयमा काटिएन भने बगान बिग्रने भएकाले अरू काम छाडेर आफैं कटिङ गर्ने गरेका छौं ।&rsquo; ठूला चिया बगानमा पनि श्रमिक घटेका कारण काटछाँटमा मेसिनको प्रयोग हुने गरेको छ । तर, मेसिनको कटिङले उत्पादनमा असर भएको भन्दै अधिकांश कृषकले भने प्रयोग घटाएका छन् ।
<div>&lsquo;आफैं काटदा पनि सजिलो छैन,&rsquo; सन्दकपुर ५ जमुनाका गीता नेपालले भने, &lsquo;गहक हतियारले बल लगाएर काट्नुपर्दा हात दुख्ने समस्या पनि आउँछ ।&rsquo; चियाको कटिङलगायत क्षेत्रमा काम गर्ने दक्ष प्राविधिक नहुँदा कृषकले अर्को समस्या खेप्नुपरेको छ । नियमित र विभिन्न प्रकारले कटिङ मिलाउनलाई प्राविधिक ज्ञान आवश्यक छ । तर, अधिकांश कृषकले अरूले गरेको हेरेर नै काम चलाउने गरेका छन् ।
<div>जिल्लाभर विस्तार भएको चिया क्षेत्रमा यस्तै दैनिकी हरेक कृषककोछ । फैलिँदो चिया खेती र घट्दो कामदारका कारण खेतीवालाले नैसबै काम गर्नुपर्ने भएकाले कृषकको व्यस्तता १२ महिना नै उस्तै छ । कटिङसँगै चियालाई मल्चिङ गर्न पनि उत्तिकै भ्याईनभ्याई छ ।
<div>
<div>चियापत्ती आउन छाडेपछिकारखानाले पनि मेसिनको मर्मत सम्भारसँगै आउँदो सिजनको तयारीका लागि समय छर्चने गरेका छन् । चैतदेखि निरन्तर सञ्चालनमा रहेका चिया कारखानाहरूले सबै मेसिनरीसामानको चाँत गर्ने, अत्यावश्यक सामग्री थपघट गर्ने र दाउराको जोहो गर्ने गर्छन् । यहाँका दुई दर्जनभन्दा ठूला र ६० को हाराहारीमा रहेका साना कारखानाको हिउँदयामको व्यस्तता यस्तै हुने गरेको छ ।</div>
<div>स्रोत: कान्तिपुर</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>